Son Elekçiler

elekci.jpg AHMET SELÇuK TURAN Gaziantep Bakırcılar çarşŸısının bittiğŸi yerde Külekçiler ö‡arşŸısı başŸlar. Tarihi külekçiler çarşŸısında dükkan vitrinlerine en çok yansıyan ağŸaç yapımı eşŸyalar. AğŸaç eşŸyaların arasında elekler en çok göze çarpan ürünler. Külekçiler çarşŸısında Abdulkadir Güney 30 yıldır ununu eleyip, eleğŸini asmamışŸ. İnsanlara elek yapıyor.
Eskiden köylerden şŸehre yoğŸurtları taşŸımak için tahtadan yapılmışŸ, külek kullanılırmışŸ. ֖yle ki bu küleklerde taşŸınan yoğŸurdun hem tadı güzel olurmuşŸ, hem de ağŸaç küleğŸin suyunu çektiğŸi için yoğŸurt kalıp kalıp olurmuşŸ.. YoğŸurt taşŸıma ihtiyacını karşŸılamak için yapılacak külek ihtiyacını karşŸılamak için onlarca usta yetişŸmişŸ. Ustaların toplandığŸı bu tarihi çarşŸıya da Külekçiler ö‡arşŸısı denilmişŸ. On iki eylül ihtilalinden sonra Külekle yoğŸurt taşŸımak yasaklanınca Külekçilerim kimi mesleğŸi bırakmışŸ kimi başŸka alanlara geçmişŸ.
Eskiden Külekçilik yapan Abdulkadir Güney, KüleğŸin yasaklanmasından sonra elekçiliğŸe başŸladığŸını söylüyor.
Yedi kardeşŸ olduklarını belirten Güney, bir kız kardeşŸ haricinde altı erkek kardeşŸ olarak ustalarının yanında çıraklık yaptıklarını, diğŸer kardeşŸlerinin bu işŸi yapmadıklarını, bu meslekte kendisinin kaldığŸını söyledi.
Yanında çalışŸan iki çırağŸın olduğŸunu onların ise mesleğŸi öğŸrenmek değŸil okul harçlığŸı biriktirmek için geldiklerini belirtiyor. Her gün kendisine gelen çocukların €œÇırak lazım mı?€ diye sorduğŸunu. €œLazım€ diyince de €œHaftalık ne kadar€ diye sorarak çocukların meslek öğŸrenmeye değŸil harçlık için yanına geldiklerini belirtiyor.
Tarihi külekçiler çarsında şŸimdilerde elekçilikle uğŸraşŸan üç usta kalmışŸ. Güney elekçik denilince Gaziantep€™te Garip, AşŸiret olarak adlandırılan Çingenelerin akla geldiğŸini, ama kendilerinin bu işŸi meslek olarak yaptıklarını belirtiyor. Köyleri dolaşŸan gariplerin kalbur olarak deriden yapılan elekleri yaptıklarını seri üretim yapamadıklarını kendilerinin ise bu işŸi seri yaptıklarını belirtiyor.
Bazıları eleğŸe un elemede kullanılan bir alet olarak bakıp  geçebilir. Ama bazı yerlerde elek, kuyumcuların terazisinden daha hassas ölçümlerde kullanılıyor.
Elek almak için şžanlıurfa€™dan gelen bir müşŸteri bir mercimek eleğŸi istiyor. Ancak mercimek eleğŸinin saç gözeneklerini dakikalarca ölçüyor. AradığŸı elek 3.25 kalınlığŸında bir elek. Bu büyüklükteki elek TSE ye uygun mercimeğŸin tespitine yarıyor. Mercimek alımı yapanlar bir kamyon mercimekten numune alarak elekten geçiriliyor. Üste kalanlarla alta kalanlar karşŸılaşŸtırılıyor. Ona göre fiyat müşŸteriye fiyat veriliyor. şžanlıurfa€™dan gelen mercimek tüccarı, elekteki bir milim farkın bir kamyonda beşŸ yüz milyon liralık fiyat farkına sebep olabileceğŸini söylüyor.
Tarihi külekçiler çarşŸısında yüz elli yıllık bir dükkanda elek üretip elek satan Abdulkadir usta çok sayıda elek çeşŸidinin var olduğŸundan bahsediyor. ֖yle ki elek çeşŸitleri €œ un eleğŸi, BuğŸday eleğŸi, mercimek eleğŸi, Fasulye, mısır eleğŸi, fıstık eleğŸi, fıstık içi eleğŸi€¦€ olarak uzayıp gidiyor. Gözeleri en ince elek ise Gaziantep€™in meşŸhur baklava ununu elemek için kullanılan elekler olduğŸunu öğŸreniyoruz.
Elekçiler eleğŸin yanında davul kasnağŸı yapıyorlar. Yine kuruyemişŸçilerin önlerinde dışŸına güzel kumaşŸlar geçirilmişŸ içine kuru yemişŸ konulan, büyük bir çuval görünümündeki kutuları da yapıyorlar. Devasa görünümdeki kuru yemişŸ çuvalları hem güzel görünüyor hem de içinde az kuru yemişŸ olmasına rağŸmen çok gibi gösteriyor.
İyi bir elek nasıl olur sorumuza ise €œ eleğŸin iyi yada kötü olma yönünden çok iyi yada kötü kullanımından bahsediyor. ֖zelikle naylon gözenekli eleklerin tel gözenekli elekten sağŸlam olduğŸunu ancak bunu bilmeyenlerin elekle mısır patlatmaya başŸladığŸını, bu sebeple eleğŸin yandığŸını söylüyor. EğŸer bir elek doğŸru kullanılırsa bir aileye ömür boyu yeter.
Gaziantep€™te elekçilik yapmak o kadar kolay değŸil. Eleklerin telleri fabrikalardan gelirken, ağŸaç olan kasnağŸı Karadeniz€™den geliyor. Abdulkadir usta eleğŸin gürgen ağŸacından yapıldığŸını onunda Karadeniz€™den geldiğŸini belirtiyor.
Birkaç dakikada bir eleğŸi kullanılır hale getirebilen Abdulkadir usta, elek yapımında estetiğŸe de önem veriyor. Usta elekçinin ağŸacın budağŸını içe getirmesi gerektiğŸini yoksa müşŸterinin eleğŸi beğŸenmeyeceğŸini vurguluyor.
Külekçiler çarşŸısında üretilen elekler Gaziantep ve Bölgedeki illere toptanda  gönderiliyor. Ancak uzak yerleşŸim yerlerine gönderilmesi zor. EleğŸin fiyatı ucuz (normal elek 2 YTL) kapladığŸı hacim genişŸ olduğŸu için maliyet yükseliyor. Bu yüzden  uzak diyara gönderilemiyor. ï¿½
EleğŸin emeğŸinin çok kendisi ise ucuz. Eskiden elek yapmak daha da zormuşŸ. Külekçilik bitikten sonra elek işŸine geçen ustalar eleğŸin sacını bulmakta zorlanırlarmışŸ. ֖yle ki elekçilerden birisi İstanbul€™a gider toptan elek sacı alır. Onu da bütün elekçiler araların da paylaşŸırlarmışŸ. şžimdilerde elek yapmak için malzeme bulmak kolay ama elek ustaları bulmak zorlaşŸıyor.
Külekçiler çarşŸında bulunan elekçiler, kala kala üç tane kalmışŸ. Abdulkadir usta da elekçilikte gelecek olmadığŸını düşŸünerek bırakmak istemişŸ. Hatta bir gün canı sıkılmışŸ. İşŸi bıraktım demişŸ. Ancak bu ayrılığŸa bir  hafta dayanabilmişŸ. Bir hafta sonra elekçiliğŸe geri gelmişŸ.  Geri dönmesinde mesleğŸe verdiğŸi emek, ve Külekçiler çarşŸısında samimi esnaf ilişŸkileri etkili olmuşŸ. Kendisi bu durumu €œ aramıza tuz ekmek€ girdi diyerek özetliyor.
Aralarında ki €œtuz ekmek€ ilişŸkisinin desteğŸi ile Külekçiler çarşŸısında elekler yapılmaya devam ediyor. KüleğŸin yasaklanması ile elekçiliğŸe dönen elekçiler, eleğŸe talep olduğŸu ve ömürleri yettiğŸi müddetçe, unlarını eleyip eleklerini duvara asmayı düşŸünmüyorlar.

About author

BUNLARDA İLGİNİ ÇEKEBİLİR

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *