MARDİN MEDRESELERİ

medrese3.jpgİSABEY MEDRESESİ-ZİNCİRİYEMardin€™de ki taşŸ kentin en belirgin ve dikkat çekici eserleri arasında medreseler yer almaktadır. şžehir bir nevi medrese merkezi durumunda. Bugün bir üniversitesi olmayan Mardin€™in de büyüklü küçüklü 10 üzerinde medrese olduğŸuna şŸahit oluyoruz. Bazılarından birkaç kalıntı kalmışŸsa da,bu yapılar geçmişŸte bu Bölgede eğŸitime verilen önemin bir göstergesini oluşŸturuyor.
Medreselere genel olarak baktığŸımızda genelde ya bir bey tarafından yada bir beyin ailesi adına yapıldığŸına şŸahit oluyoruz. Türk İslam eserlerinin en belirgin yanlarından birsi bir hayır sahibi tarafından yaptırılmasını burada da görmemiz mümkün. Medreseler her şŸeyi ile Mardin€™deki diğŸer yapılarda olduğŸu gibi taşŸtan yapılmışŸ bir eğŸitim kalesi gibi.
ö‡ok sayıda ortak yönleri olan medreselerde dikkatimizi çeken en büyük yönlerden birisi, eğŸitim yapılan binaların ibadethanelerle iç içe olması. Genelde Medreseler bu özellikleri ile bilinse de Mardin€™de ki Medreselerde Bölgesel inançlar yapıların mimari oluşŸumunda etkili olmuşŸ. Bölgede geçmişŸten günümüze etkili olan şžafi ve Hanefi mezhebi medreselerdeki mimari yapının da oluşŸmasında etkili olmuşŸ. Medreselerde bu sebeple Hanefi ve şžafi mescitleri ayrı ayrı yapılmışŸ. Bu mescitlerin süslemeleri ve figürleri de bir birinden farklı özelliklerde göstermektedir. Birinde figürlerle maddi güzellik ön plana çıkarılırken değŸerinde sadelik kullanılmışŸ ama ona manevi anlamlar yüklenmişŸ.
İbadethaneleri ile iç içe olan medreselerde dikkat çeken en büyük özelliklerden bir diğŸeri ise genişŸ avluya sahip olmaları. Avlular inancın, bilimin, hayat felsefesinin mimariye yansıdığŸı yerler olmuşŸ. ֖ğŸrencilerin ve öğŸretmenlerin dinlenmek için kullandıkları avlular da doğŸum öncesinden ölüm sonrasına insan hayatı mimariye yansımışŸ.
Avluların ortasındaki havuza bir oluktan su akıyor. DoğŸumdan önceki hayatı suyun aktığŸı oluk temsil ediyor, ondan sonra gelen küçük bir kanal çocukluğŸu, genişŸ bir havuz hayatı, sonra küçük bir kanal ölümü temsil ediyor. Avlunun bir duvarından akan su hayat gibi bu havuzun içinden geçip avlunun içinde kayboluyor. Hayatın bir su misali gibi akıp gittiğŸi ve insanın geride bırakabildikleri ile yaşŸayabileceğŸi vurgulanıyor.
Kubbeleri ile mescitlerde bir ferahlık kazanan medreseler birbirlerine benzemelerine rağŸmen kubbelerdeki mimari yapı ile birbirlerinden ayrılıyorlar.
Bu güne kadar kendi haline bırakılan medreseler, turizmin gelişŸmesi ile beraber bakımdan geçirilip işŸlevsellik kazandırılmaya çalışŸılıyor. En azından şŸimdilik mescit bölümleri medreseye gelenler için bir ibadet edilebilecek şŸekilde düzenlenmişŸ.
Mardin€™deki medreselere yakından baktığŸımızda her birinde ayrı bir özelikle görüyoruz.
şžehrin ayağŸı gibi Mardin ovasına en alttan bakan Kasımiye Medresesi medreseler içerisinde en büyüklerden ve önemlilerden birisi. İki katlı olan medresede bir külliye şŸeklindedir.eğŸitim odaları, türbesi, avlusu görülmeye değŸer yerleridir.medrese1.jpg
Dikkat çeken medreselerden biriside kalenin eteğŸinde sanki medreselerin başŸı gibi şŸehrin en tepesinde duran Sultan İsa Medresesi . Medresenin kubbesinden Ulu camiini minaresi arasında bir zincir bulunduğŸu için Zinciriye medresesi olarak da anılmaktadır. Medresenin kubbesinin bulunduğŸu üst kısma çıkıldığŸın da Mardin bir taşŸ gelin gibi ayaklar altında görülür. Kubbesi dilim dilimdir dikkat çeker. İki katlı olan medresede şŸafi mescidinde bulunan mihraptaki ışŸık vurduğŸunda şŸeffaflaşŸan taşŸın hikayesini dinlemek gerek. Cümle kapısı da tüm güzelliğŸi ile dikkat çeken bölümlerdendir.
Bugün çok güzel bir şŸekilde hizmete açılmışŸ medreselerin başŸında Sıtti Radaviye(Hatuniye)Medresesi gelmektedir. Bu medresede diğŸerlerinden farklı olarak lahitler bulunmaktadır. Yine içersinde bir türbe bulunan medresede türbenin bulunduğŸu bölümdeki mihrabın kanarında peygamberimiz Hz Muhammed€™e ait olduğŸu düşŸünülen bir ayak izi bulunmaktadır.
şžehidiye Medresesi, Altun BoğŸa Medresesi, şžah Sultan Hatun Medresesi, Hüsamiye Medresesi, Muzafferiye Medresesi, Savur Kapı Medresesi, Melik Mansur Medresesi gibi medreseler şŸehri olan Mardin€™de görülmeye değŸer medreselerdendir.
Mardin€™deki Medreselerin ihtişŸamı mimari özellikleri bugün ki Mardin€™deki güzelliklerin Ermeniler tarafından yapılmadığŸının da en büyük göstergelerinden biridir. Elbette Mardin€™in bugün ki mimarisinde, Süryaniler, Ermeniler bulunsa da bütün şŸehri onların yaptığŸı tezine bırakmak İslam sanatına büyük haksızlık olur.
Medreselerde gelen misafirlere bilgi verebilecek bir yerel rehberin olmaması ise acı bir durumdur. Genelde medreselerde Turizm polisleri görev yapmaktadır. Yerel rehberlerin eğŸitilerek gelen misafirlere doğŸru bilgiler aktarması ülkemizin güzelliklerinin dünyaya yayılmasına sebep olacaktır.

About author

BUNLARDA İLGİNİ ÇEKEBİLİR

1 Comment

  1. özlem 18 Haziran 2011 at 15:29

    ben gittim çoook beğendim

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *