KurtuluşŸ Müzesi

kurtulus.jpgAnkara Ulus meydanında bulunan I. Türkiye Büyük Millet Meclisi binasının inşŸaasına, 1915 yılında başŸlanmışŸtır. İlkin İttihat ve Terakki Cemiyeti kulüp binası olarak tasarlanmışŸ binanın planı evkaf mimarı Salim Bey tarafından yapılmışŸ, inşŸasına ise kolordunun askeri mimarı Hasip Bey nezaret etmişŸtir.

Türk mimari stilinde olan iki katlı binanın en belirgin özelliğŸi duvarlarında Ankara taşŸı (ANDEZİT) kullanılmışŸ olmasıdır.

Meclisin, 23 Nisan 1920’de bu binada toplanması kararlaşŸtırıldığŸında henüz bitirilmemişŸ olan bina, milli bir heyecanın eseri olarak milletin katkısıyla tamamlanmışŸtır.

23 Nisan 1920 ile 15 Ekim 1924 tarihleri arasında I. Türkiye Büyük Millet Meclisi olarak kullanılan bina daha sonra Cumhuriyet Halk Fırkası Genel Merkezi ve Hukuk Mektebi olarak işŸlevini sürdürmüşŸ, 1952 yılında Maarif Vekaletine devredilmişŸ, 1957 yılında ise müzeye dönüşŸtürülmek üzere çalışŸmalara başŸlanmışŸtır. Bina 23 Nisan 1961’de “Türkiye Büyük Millet Meclisi Müzesi” adıyla halkın ziyaretine açılmışŸtır.

Atatürk’ün doğŸumunun 100. yılını kutlama programı çerçevesinde, 1981 yılında Kültür ve Turizm BakanlığŸı Eski Eserler ve Müzeler Genel MüdürlüğŸü tarafından restorasyon Ve teşŸhir-tanzim çalışŸmaları sonucu 23 Nisan 1981 tarihinde “KurtuluşŸ SavaşŸı Müzesi” adıyla yeniden ziyarete açılmışŸtır.

I. Türkiye Büyük Millet Meclisinin AçılışŸı

23 Nisan 1920’de Meclis etrafında binlerce kişŸi büyük bir kalabalık halinde Meclis’ in açılışŸını beklemişŸlerdir. Gerekli törenlerden sonra Meclis 115 temsilci ile ilk toplantısını yapmışŸtır. Meclisin ilk açılışŸ konuşŸmasını ise Meclis BaşŸkalığŸı’na seçilen en yaşŸlı üye Sinop Mebusu şžerif Bey gerçekleşŸtirmişŸtir.

“SaygıdeğŸer hazır bulunanlar;

Hilafet ve hükümet merkezinin geçici kaydıyla yabancı kuvvetler tarafından işŸgal edildiğŸi, bağŸımsızlığŸın her bakımdan kısıtlandığŸı bilinmektedir. Bu vaziyette başŸ eğŸmek, milletimizin kendisine teklif edilen yabancı esaretini kabul etmesi demektir. Ancak tam bağŸımsızlık ile yaşŸamak kararlılığŸında olan ezelden beri hür ve bağŸımsız yaşŸayan milletimiz bu esaretini kesin ve kararlı bir biçimde reddetmişŸ ve derhal vekillerini toplamaya başŸlayarak yüce Meclisini vücuda getirmişŸtir. Bu yüce Meclisin reisi sıfatıyla ve Allah’ın yardımıyla milletimizin iç ve dışŸ tam bağŸımsızlığŸı dahilinde, geleceğŸini bizzat düzenleyerek ve bütün dünyaya ilan ederek Millet Meclisini açıyorum.”

Bu açılışŸ konuşŸmasından sonra Ankara mebusu Mustafa Kemal söz alarak Meclisin hangi azalardan teşŸekkül edeceğŸine dair aşŸağŸıdaki açıklamayı yapmışŸtır.

“Yüce Meclisiniz bildiğŸiniz gibi olağŸanüstü yetkilere sahip olarak yeniden seçilmişŸ saygıdeğŸer milletvekilleriyle, taarruz ve işŸgale uğŸramışŸ saltanat merkezinden canlarını kurtararak buraya gelen saygıdeğŸer milletvekillerinden oluşŸmuşŸtur. Kaçıp gelebilecek milletvekilleriyle birlikte bir yüce Meclisin meydana getirilmesi ancak yeni uygulanan seçim tarzıyla söz konusu olmuşŸtur. Bu anda Meclisiniz yasal olarak toplanmışŸ bulunmaktadır.”

24 Nisan 1920 günü Meclis ikinci toplantısını yapmışŸ ve Mustafa Kemal oybirliğŸiyle Meclis BaşŸkanlığŸına seçilmişŸtir.

Mustafa Kemal bu toplantıda uzun ve anlamlı bir konuşŸma yapmışŸ,

“Artık yüce meclisin üzerinde bir güç yoktur” diyerek meclisin önemini vurgulamışŸtır.

KurtuluşŸ SavaşŸı, Gazi Mustafa Kemal’in başŸarılı yönetimi ve 1. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde alınan kararlarla gerçekleşŸtirilmişŸtir. Bu kararlar arasında 20 Ocak 1921’de ilk anayasanın kabulü, 12 Mart 1921’de İstiklal MarşŸı’nın kabulü, 1 Kasım 1922’de Saltanatın kaldırılması da vardır. ֖te yandan 24 Temmuz 1923’te Lozan BarışŸ AntlaşŸması, 13 Ekim 1923’te Ankara’nın Türkiye Cumhuriyeti’nin başŸkenti oluşŸu, 29 Ekim 1923’te Cumhuriyetin ilanı ile Gazi Mustafa Kemal’in Türk devletinin CumhurbaşŸkanı seçilmesi yine bu Mecliste onaylanarak kabul edilmişŸtir.

Atatürk bir konuşŸmasında “Büyük Millet Meclisi,Türk Milletinin asırlar süren arayışŸlarının özü ve onun bizzat kendisini idare etmek şŸuurunun canlı bir timsalidir” diyerek Büyük Millet Meclisi’nin önemini vurgulamışŸtır.

Binanın Bölümleri

Koridor
Koridorun sol tarafında ve odalarda 1918-1923 yılları arasındaki olaylar, tarih sıralamasına göre yağŸlıboya tablo, fotoğŸraf, belge, bazı objeler, harp silah araç gereçleri ve modelleriyle anlatılmaktadır.

Koridorun sağŸ tarafında ve odalarda ise Meclis çalışŸmaları birinci ve ikinci dönem mebuslarına ait fotoğŸraf, yağŸlı boya tablo, belge, hatıra eşŸyaları ve bazı objeler sergilenmektedir.

Riyaset Divanı-Bakanlar Kurulu Odası
GirişŸte, koridorun solundaki ilk odadır. Burası icra vekilleri heyeti odası olarak kullanıldığŸı gibi,Riyaset Divanı odası olarak da kullanılmışŸtır. Burada Sivas Kongresi’nde kullanılan başŸkanlığŸa ait masa, ortada uzunca bir masa ile sandalyeler teşŸhir edilmekte, odanın duvarlarında ise Cumhuriyet’in ilanından sonraki ilk Bakanlar Kurulu üyelerinin fotoğŸrafları bulunmaktadır. Oda ilk hali korunarak teşŸhir edilmektedir.

Encümen Odası (Komisyon Odası)
Koridorun solundaki ikinci oda olup, mecliste çeşŸitli konuların komisyonlar tarafından incelendiğŸi odadır. Odada Mondros Müterakesi’nden başŸlayarak Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkışŸı, Amasya Tamimi, Erzurum ve Sivas Kongreleri ve Misak-ı Milli belge, fotoğŸraf ve bazı objelerle anlatılmaktadır. Odada sergilenen en önemli eser Erzurum Kongresi’nde kullanılan mühürdür.

Dinlenme Odası
Koridorun solundaki üçüncü odadır. Meclis kulisi olarak kullanılmışŸtır. Odada Mustafa Kemal’in Ankara’ya gelişŸini anlatan bir yağŸlı boya tablo yer almaktadır. Meclisin açılışŸı, Sevr ve Lozan anlaşŸmalarına göre Türkiye’nin durumu 1. ve 2. İnönü muharebeleri fotoğŸraf, belge ve haritalarla anlatılmaktadır. Ayrıca KurtuluşŸ SavaşŸı’nda kullanılan telefon santralı, bazı harp araç ve gereçleri Gümrü AntlaşŸması sırasında Kazım Karabekir PaşŸa’ya hediye edilen gümüşŸ yemek takımı sergilenmektedir.

şžer’iye Encümeni Odası
Koridorun solundaki dördüncü odadır. Bu odada yasa tekliflerinin anayasaya uygunluğŸu görüşŸülürdü. KurtuluşŸ SavaşŸı’nın son aşŸaması olan Büyük Taarruz fotoğŸraf, belge ve haritalarla anlatılmaktadır. Odada Misak-ı Milli’yi temsil eden sembolleri taşŸıyan bir halı, istiklal madalyaları, Gazi Mustafa Kemal ve arkadaşŸlarını Meclis balkonunda gösteren yağŸlıboya tablo sergilenmektedir.

İdare Odası
Koridorun solundaki beşŸinci oda Meclis idare odası olarak kullanılmışŸtır. Odada İstiklal MarşŸımız, KurtuluşŸ SavaşŸı’na katılan komutanların fotoğŸrafları, Mudanya Mütarekesi, Lozan BarışŸ AntlaşŸmaları ile ilgili belgeler, Ankara’nın BaşŸkent oluşŸu, Cumhuriyetin ilanı, Mustafa Kemal’in CumhurbaşŸkanı seçildikten sonra meclisteki konuşŸması ve CumhurbaşŸkanı iken çekilen fotoğŸrafı, Mustafa Kemal’e ait baston, mavzer mühürler ile Mustafa Kemal’in KurtuluşŸ SavaşŸı’nda kullandığŸı dürbün, üniforma örnekleri, 23 Nisan 1920’de meclis binasına asılan Recep Peker imzalı bayrak, Büyük Millet Meclisi’ne Hanımlar Esirgeme DerneğŸi’nin hediye ettiğŸi üzeri yazılı örtü sergilenmektedir.

İdare Odası
Koridorun sağŸındaki beşŸinci ve altıncı odalar meclisin idari odaları olarak kullanılmışŸtır. Bugün altıncı oda müze idare odası olarak kullanılmaktadır. BeşŸinci odada ise birinci ve ikinci dönem mebuslarına ait fotoğŸraflar, hüviyet vesikaları, TBMM tarafından mebuslara hediye edilen mavzerler, istiklal madalyaları, rozetler, belgeler ve özel hatıra eşŸyaları sergilenmektedir.

Meclis Toplantı Salonu
Koridorun sağŸında yer alan büyük salon toplantı salonudur. Burası ilk haliyle teşŸhir edilmektedir. Salonun ortasında BaşŸkanlık ve Divan üyeleri kürsüsü, kürsünün arkasında eski yazıyla “Hakimiyet Milletindir” yazısı yer almaktadır. Kürsünün karşŸısındaki sıralar Bakanlar Kurulu, yanlardaki sıralar milletvekilleri, sağŸdaki balkon kordiplomatik, soldaki balkon dinleyiciler, balkon altları ise yerli ve yabancı basın temsilcileri yeri olarak kullanılmışŸtır.

Meclisin 23 Nisan 1920’de toplandığŸı bu salonda bulunan kürsü, Ankaralı bir marangoz tarafından yapılarak meclise hediye edilmişŸ, sıralar Ankara ö–ğŸretmen Okulu’nun uygulama sınıfından, iki petrol lambası ile sac sobalar civar kahvehanelerden, büro malzemeleri ise resmi dairelerden getirilerek, Ankara’da kurulmakta olan ve millet egemenliğŸine dayanan ilk meclis binasının temelleri milletle birlikte burada atılmışŸtır.

Mescit
Müze girişŸinin sağŸındaki ilk odadır. Sade bir görünümü olan bu odada seccade ve Kuran rahleleri teşŸhir edilmektedir.

Reis Odası (Meclis BaşŸkanı Odası)
SağŸdan ikinci oda olup Mustafa Kemal’in Meclisteki çalışŸma odasıdır. İlk hali korunarak teşŸhir edilmektedir. Sade bir görünümü olan bu odada çok önemli kararlar alınmışŸtır. Bu odada milli bayramlarda zaman zaman sergilenen CumhurbaşŸkanlığŸı mührü müzenin en önemli ve en seçkin eserleridir.

Alt Kat
Müzenin alt katı bugün fotoğŸrafhane, eser depoları ve sergi salonu olarak kullanılmaktadır.

http://www.kultur.gov.tr/TR/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFF8FE9074FF19B00051D1CDA4024FA3062

About author

BUNLARDA İLGİNİ ÇEKEBİLİR

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *