Harran Güzeli şžanlıurfa

urfa1.jpgurfa5.jpg

HASAN MAHİR 

Urfa€™nın etrafı dumanlı dağŸlar
Seni sevdiğŸimi kim anlar
YüreğŸim yanar içim yanar
Urfa€™nın etrafı dumanlı dağŸlar€™
 

Biliyorum böyle değŸildi bu türkü. Biliyorum başŸka düşŸler, başŸka sevdalar vardı bu türkünün notalarında. Biliyorum Urfa dağŸları€™nda kaç ceylana vuruldu şžanlıurfa€™nın buğŸday tenli delikanlıları. BilmediğŸim Urfa dağŸları€™nda gezen ceylanların yüreğŸine düşŸen hangi sevda idi. Ve kaç ceylan vuruldu bir sevda namlusundan çıkan aşŸk kurşŸununda. Her gün yeni bir tona boyanır doğŸa, her gün yeni bir renk alır. Her gün bir devrim geçirir yanılan zamanlar. YaşŸadığŸımız şŸehirler, mahalleler, sokaklar da değŸişŸir. DeğŸişŸmeyen, hep aynı kalan şŸehirlerin beton yığŸınları arasındaki hayatlarımızın bir yanına sıkışŸmışŸ, inanışŸlarımız, düşŸünüşŸlerimizdir. şžehirlerin, yüreğŸine sızmışŸ birer anıları vardır. şžehirler bu anılarını bir sır gibi saklarlar. Onları konuşŸturmanın, sırlarını paylaşŸmanın en güzel yanı onlara bakmak, onlara dokunmaktır.Bu hafta sonunda Harran€™ın yüreğŸindeki şŸehre, Urfa€™ya gittik. şžehrin sırlarını paylaşŸmak için… şžanlıurfa€™nın tarihö® ve doğŸal güzelliklerini paylaşŸmak için binlerce insan akın ediyor bu şŸehre. İnanç turizminin en güzel örneğŸinin sergilendiğŸi bir yer burası. şžanlıurfa gelişŸimi gecikmişŸ illerimizden birisi. Yeni yeni kıpırdanıyor, yeni yeni şŸanına şŸan katıyor. Urfa€™ya nasıl şŸanlı denildiğŸini sizler, tarihin süzgecinden geçen binlerce Anadolu evladı, iyi biliyorsunuz. şžanlı olabilmek için kaç insan düşŸtü toprağŸa, kaç sevdalı kız geride kaldı… şžanlıurfalılar€™ın Eyüp€™çe sabrı, İbrahim€™ce ateşŸe meydan okumaları onları şŸanlı yapan en büyük etken olsa gerek. 

  

ATEşžİN AşžKA YENİLDİğžİ YER 

  

şžanlıurfa€™nın ilk akla gelen yeri ateşŸin suya dönüşŸtüğŸü, zulmün ferahlığŸa erişŸtiğŸi yer olan Hz. İbrahim€™in ateşŸe atıldığŸı yerdir. Hz. İbrahim€™in doğŸduğŸu mağŸaraya €˜İbrahim Halilulah€™ın makamı€™ denirken; ateşŸin suya, odunların yanık balıklara dönüşŸtüğŸü  yere de €˜Halil-ür Rahman gölü€™ denilmektedir.Yanımıza yaklaşŸan yedi-sekiz yaşŸlarında bir ilkokul öğŸrencisi, hani çok bilme edası ile €˜siz bu gölün hikayesini biliyor musunuz?€™ diye sordu. Bilmeyen yoktur Hz İbrahim€™i yakmayan ateşŸin kıssasını. Anlatmasını istedik, başŸladı anlatmaya. ևok da güzel anlatıyor. Biz yarıda kestik bu kıssayı, ama anlattıklarının bir karşŸılığŸını isteyeceğŸini biliyordum tabiö®. Sonunda haklı çıktım. €˜AğŸabey bir okul harçlığŸı yok mu?€™Hz. İbrahim€™in ateşŸe neden atıldığŸını sizlere anlatayım, ne dersiniz? 

Nemrut tahtının birgün kendine kalmayacağŸını öğŸrendiğŸinde, belirtilen zamanda doğŸacak tüm erkek çocuklarının öldürülmesini emreder. O yıl doğŸan çocukların tümü öldürülür. Hz. İbrahim€™in annesi hamile iken bir mağŸaraya gizlenir ve Hz.İbrahim€™i orada dünyaya getirir.  İbrahim on yaşŸına kadar bu mağŸarada yaşŸar ve daha sonra nemrut ile halkının taptığŸı putlar, onların bu yanlışŸ inanışŸı ile mücadele etmeye başŸlar. Birgün bütün putları yere devirir balta ile. Baltayı da büyükçe bir putun  üzerine bırakır. €˜Kim kırdı putları?€™ denildiğŸinde; onların inandığŸı, yardım dilediğŸi büyük putu gösterir. Herkes bunun bir saçmalık olduğŸunu, putun bunu yapamayacağŸını düşŸünerek güler. Bu hareket Nemrut€™un öfkesine sebep olur. Nemrut şŸehrin kalesine yüksek bir mancınık yaptırır. Kalenin altındaki düzlüğŸe büyük bir ateşŸ yaktırır. İbrahim€™i mancınıkla ateşŸe fırlatır. AteşŸ kimin, su kimin, ölüm kimin, yaşŸam kimin bunun farkında değŸildir Nemrut. Oysa o Allah€™ın kendisini €˜DOST€™ (Halil) edindiğŸi bir itaat abidesidir. Rabbi€™ne sığŸınır ve ateşŸ su olur yanan odunlar balık… Hatta bu balıklar biraz yanıktır. Halk arasında, €˜kim bu balıkları yerse ya ölecek ya da hastalanılak€™ inancı doğŸar. Kim bilir ateşŸin yakmadığŸı İbrahimler var mıdır hö¢lö¢ aramızda? Hö¢lö¢ Allah€™ın €˜dostum€™ dediğŸi insanlar. Elbette ki  inanmak ya da inanmamak insanın hür iradesi dahilindedir. Bu tür yerlerdeki en büyük yanlışŸ, ziyaretlerde buradaki Allah dostlarına gösterilen sevginin yanlışŸlığŸı. şžu inanan için bilinmelidir ki Allah€™tan başŸka yardımcı, O€™ndan başŸka dilek kapısı yoktur. İnanan insanlar bu tür Allah dostlarının Allah katındaki yerinden yararlanmalıdırlar dualarında. 

SABRIN SONSUZA ULAşžTIğžI YER 

  

Sabır direnmek, sabır beklemek, sabır sığŸınmak, sabır özlemek, sabır düğŸümleri bol bir ipi çözmeye talip olmak… Anadolu€™da  binlerce sabır abidesi yatar ve sabırla bizi beklerler. Tüm çaresizliğŸe rağŸmen O€™na teslim olmaktır aslında.Hz. Eyyub (a.s.) peygamberin bütün malı ve sağŸlığŸı elinden alınmasına rağŸmen o Allah€™a olan şŸükründen vazgeçmemişŸ, tam aksine sabır ve tevekkülle ona daha çok muhabbet duymuşŸtur. Onun hastalık çektiğŸi mağŸara onu ziyarete gelenler tarafından büyük ilgi ile karşŸılanıyor. Sabrımızın tükendiğŸi vakitlerde onu ziyaret etmek bize bir örnek teşŸkil edecektir. YaşŸadığŸımız dünyada o kadar sabırsız olmuşŸuz ki, en ufak bir rahatsızlıkta bütün nimetleri verene karşŸı başŸkaldırabiliyoruz. O ise çektiğŸi sıkıntılardan hiç şŸikayet etmemişŸ, vücuduna düşŸen kurtlara bile aldırışŸ etmemişŸtir. Bu dünyada sabır çekerken verilenlere şŸükretme yüceliğŸini kaçımız gösterebiliyor? 

  

TARİH KOKAR HARRAN GELİNİ 

şžanlıurfa tarihö® eserleri ile de Anadolu€™nun yüreğŸinde mazinin kapısına dokunmamıza büyük ışŸık tutuyor. 

  

ULU CAMİ 

Türkler Anadolu€™yu fethetmelerinden sonra İslam€™a olan inançlarından dolayı kendilerinden önceki yaşŸayan tarihö® eserleri koruma yoluna gitmişŸlerdir. Bu eserlerin zamanla işŸlevini kaybetmelerinden dolayı onlara yeni işŸlevler kazandırılmışŸtır. Urfa Ulu Camii de bunlardan biridir. M.S 457 yılında kilise olarak yapılan bina işŸlevini yitirdikten sonra 1170-1175 yıllarında Nurettin Zengin tarafından cami olarak yeniden yapılmışŸtır. Kızıl kilisenin çan kulesi bugün minare olarak hö¢lö¢ işŸlevliğŸini sürdürmektedir. 

HANLARI 

Hani yıllarca gelip geçen yolculara bir dinlenme yeri olan hanlar da Urfa€™da çok sayıda vardır. Bunlardan en güzelleri; Gümrük hanı, Hacı Kamil Hanı, Mercek Hanı, Topçu Hanı, Bican ağŸa Hanı, Millet Hanı ve Barutçu Han… 

 KALEDEN BİR BAşžKADIR URFA, URFA€™ DA BİR BAşžKADIR KALE 

 Hz. İbrahim€™in ateşŸe atıldığŸı tepededir kale. Hani biraz vefasızdır İbrahim€™lere karşŸı. Kaleye dikilen sütunlar mancınık olarak kullanılmışŸtır Hz. İbrahim ateşŸe atılırken. Yine Urfa€™nın etrafını kuşŸatan surlar zamanla gecekonduların duvarına bir taşŸ olmuşŸtur. Bizim kadar tarihine vefasız insan var mıdır bilemiyorum. 

 EVLERİ TAşžTANDIR 

  

Urfa evlerinin biçimlenmesinde iklim ve doğŸa örtüsünün büyük bir etkisi olmuşŸtur. Evler genelde kalker taşŸından yapılmışŸtır. Her ev dışŸarıdan görünümü ile bir kale surunu andırıyor. Hani içi size ait dışŸarısı başŸkasına… Urfa evlerinde dikkat çeken en önemli özellik İslamö® inanışŸların verdiğŸi kültür gereğŸi, haremlik ve selamlık olarak iki bölümden oluşŸmasıdır. Haremlik kadın misafirleri ağŸırlarken, selamlıklar da erkek misafirlerin ağŸırlandığŸı yerler olmuşŸtur. Ancak tüm şŸehirlerimizde olduğŸu gibi Urfa€™da da taşŸ evler yavaşŸ yavaşŸ beton yığŸını apartmanların arasında sıkışŸıp kalıyor. şžehrin dışŸına yapılan polis lojmanlarının eski Urfa evlerine benzetilerek yapılması çok güzel olmuşŸ. şžehre Gaziantep€™ten girerken bu görüntü karşŸısında Urfa€™ya girdiğŸinizi fark ediyorsunuz. 

  

ÇİğžKö–FTE NEMRUT€™UN ZULMÜNDEN DOğžDU urfa3.jpg

 Urfa deyince çiğŸköfteden bahsetmemek olmaz sanırım. Sıra gecelerinin vazgeçilmez tadıdır çiğŸ köfte. YandığŸımız halde onu yemekten vazgeçemeyiz nedense. Bizim için tadı çok acı da olsa Urfalılar için pek de sorun teşŸkil etmiyor, hatta acısız olması sorun onlar için. ÇiğŸköftenin nasıl ortaya çıktığŸını anlatayım size. Hz. İbrahim€™i ateşŸe atmak için her yerden odun toplanır. Evlerde odun bırakılmaz. Nemrut, bacasından duman çıkan evin ölüm fermanını vermişŸtir. Bir aile reisi Urfa dağŸlarında gezen bir ceylanı avlayıp getirir. PişŸirmek için ateşŸ yakamayan evin kadını eti yoğŸurarak çiğŸköfteyi yapar. Bundan sonra çiğŸ köfte ortaya çıkar. Nemrut€™un zulmünden Urfalılar€™ın vazgeçemeyeceğŸi bir yemek böylece Urfa€™da ortaya çıkmışŸ olur. Urfa€™ya gidip de çiğŸ köftenin tadına bakmadan sakın dönmeyin, benden söylemsi. 

  

IRMAKLARIN IşžIğžA Dö–NDÜğžÜ YER 

  

Atatürk barajı Urfalılar€™ın hem gurur, hem de yaşŸam standardını yükseltecek bir proje. Van gölü ve Tuz gölü€™nden sonra Türkiye€™nin en büyük yapay gölü ve dünyanın en büyük barajları sıralamasında gövde büyüklüğŸü bakımından dünyanın altıncı büyük barajı… Barajda verilen birifingin sonunda izleyenleri güldüren, bir o kadar da barajın önemini oradaki halk için anlatan bir fotoğŸraf gösterildi. FotoğŸrafta tarlada traktörü üzerinde bir çiftçi var. Buraya kadar her şŸey normal görünüyor. FotoğŸraf karesinin içinde asıl dikkati çeken nokta çiftçinin cep telefonu ile konuşŸması. Ne diyelim iyi alo€™lar. 

  

OKUSFOTRSUZ  şžEHİR NOTASIZ ORKESTRA 

  

Ufalılar€™ın İbo€™su bir zamanlar okusforttan bahsetmişŸti. Urfa€™da çevre illere göre eğŸitim oranı biraz daha geri kalmışŸ. Urfa€™da eğŸitim düşŸük olmasına rağŸmen herkes burada bir küçük İbo. Hatta buranın eşŸeklerinin notalı olarak anırdıkları söylenir halk arsında. Ve her yanı türkü kokar Urfa€™nın. Her türkünün de bir hikayesi vardır.urfa4.jpgHani bir türkü var, €˜kaytan bıyıklarını sürsem nerelerine€™ diye. Onun hikayesini sizlerle paylaşŸmak istiyorum. TRT €˜nin açtığŸı bir yarışŸmaya Urfalı bir sanatçı da katılır. Ancak kılık ve kıyafeti pek de Ankara havasına uygun değŸildir. Kapıdaki sekreter neden geldiğŸini öğŸrenince €˜bu kılıkla içeri giremezsiniz€™ der. Bunun üzerine bizim sanatçı alır sazı eline kaytan bıyıklarını sürmediğŸi yer bırakmaz. 

 KELAYNAKLAR BİRECİK€™TE YAޞAR 

Nesilleri tükenen kelaynaklar Urfa€™nın Birecik ilçesinde koruma altına alınmışŸlardır. Bu kuşŸlar hiç dinlenmeden dört yüz kilometre uçabildikleri halde şŸimdi koruma altında uçmayı unutmuşŸlar. Kelaynakların neden kel kaldığŸını araşŸtıracak değŸilim, ama halk arasında kelaynak kuşŸlarının soyunun tükenmesi durumunda kıyametin kopacağŸına sıkı sıkı inanılıyor. Biz ne yapıp ne edip kelaynakların yaşŸamasını sağŸlamalıyız. Yoksa işŸimiz yaşŸ.  

 HEP BİR VEDA VAKTİDİR AKşžAMLAR 

Nedense bu tür güzelliklerin arkasından mutlaka ayrılık saatinin geldiğŸini söyler akşŸamlar. Yediklerimiz bize kalsa da gördüklerimizi sizinle paylaşŸma zevkli idi. Ama biliyorum bu Urfa€™nın tadına doyamadınız. Ne yalan söyleyeyim ben birkaç defa daha gitmeyi düşŸünüyorum. 

  

HoşŸça kal Urfa
HoşŸçakal akşŸam güneşŸleri
İbrahim€™in ateşŸinde GÜL
Eyyub€™un sabrında  bir İL

Olarak kal şžANLIURFA

 DağŸlarına yeniden ceylanlar insin,
Nemrut€™ların ateşŸi sinende sönsün
şžanlı bahtın asırlarca sürsün

Sen hep sen kal şŸen URFA

 



About author

BUNLARDA İLGİNİ ÇEKEBİLİR

4 Comments

  1. Mehemt Samsunlu 03 Aralık 2007 at 20:32

    Merhaba,
    Urfa da kalınabilecek otel, motel, pansiyon ların e-posta adreslerini rica edeceğŸim
    Saygılarımla

  2. yavuz 01 Şubat 2008 at 21:51

    urfa…, bende bir urfalıyam hani rahmetli kazancı bedih urfalıyım ezelden der bende öyleyim. urfanın ayrı bir havası ayrı bir güzelliğŸi …. vardır. kısaca peygamberler şŸehri.. balıklı göl muhteşŸem birşŸey ya böyle birşŸey olamaz tek kelimeyle muhteşŸem birçok mübarek kişŸilerin mezarları çok eski yapıtlar camiler eyub as mağŸarası ve yıkandığŸı kuyusu nemruttun kalesi atatürk barajı halfeti zeugma antik kenti ve birçok güzellik sadece şžANLI URFADA
    ….. bence gezip görülmesi gereken yerlerin başŸında olmalıdır
    ama bu şŸehrin devlet tarafından yatırımlarına ihtiyacı vardır. yatırımların doğŸru bir şŸekilde yapıldığŸı takdirde turizm açısından daha güzel olacak ve belkide tanıtımı iyi yapıldığŸı takdirde burayı ziyaret edenlerin sayısı artacaktır

  3. Mehmet 23 Aralık 2008 at 23:25

    Urfaya pasa geldi

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *