ÇiKİRGEDE BİR SÜLEYMAN ÇiLEBİ

scelebi1.jpgscelebi.jpgHASAN MAHİR Su kasidesinde Fuzuli; su olup, başŸını taşŸtan taşŸa vurarak onun için düşŸmüşŸ yollara, Yunus araya araya bulsam izini izinin tozuna sürsem yüzünü mısraları ile sevgiliden bir iz aramışŸ çöllerde. İnanan her şŸairin mısrasına, şŸiirine konu olmuşŸ iki cihan sevgilisi Hz Muhammed (SAV).  Ama öyle bir peygamber sevgilisi var ki onun yüreğŸinin sızısı, sevda sancısı, bir damla iken bir derya olmuşŸ asırların sayfaları arasında. YazdığŸı Mevlid kendinden öne geçmişŸ. Bir peygamber aşŸığŸı Süleyman Çelebiden bahsettiğŸimi anlamışŸsınızdır.
Peygamber sevdalısı Süleyman Çelebinin izini sürmek, aşŸkının sırlarını keşŸfetmek için Bursa sokaklarının huzuruna bırakıyoruz ayaklarımızı.¼br> YeşŸil Bursa€™nın her köşŸesinde bir peygamber sevdalısına rastlamak mümkün. Süleyman Çelebinin izini bulmak için öncelikle Bursa ile özdeşŸmişŸ Ulu camiden başŸlamak gerekiyor.
Ulu camideki ezanı, camii içindeki şŸadırvandan akıp, camii kubbesinde yankılanan su sesini duymadan bilinmez Süleyman Çelebinin Peygamber sevdası.
Yıldırım Beyazıt Bursa€™nın tarihine mührünü vuracak Ulu Camiyi yaptırırken Sülayman Çelebide devrinin ilim ehli ö¢limlerinden dersler alarak kendisini bir nevi bu caminin imamlığŸına hazırlamışŸ.
Camiinin oluşŸması için duvarlarına her gün bir taşŸ koyan ustalar gibi ö¢limlerde Süleyman Çelebinin yetişŸmesi için derslere devam ederler.
Yanıp pişŸtikten sonra, kendisinin ilmi, terbiyesine bakılarak, Dö®vö¢n-i hümö¢yö»n imö¢mı olarak Ulu camii imamlığŸına getirilir.
YüreğŸindeki peygamber sevgisi camide hizmet eden Süleyman Çelebi€™nin camisine İran€™dan bir Vaiz gelir. Orada bulunan cemaate, Allah€™ı, peygamberi anlatmak için kürüyse çıkmışŸtır.
KonuşŸmasında ehli Sünnet çizgisi dışŸında konuşŸmaya başŸlar, öyle bir noktaya gelir ki; Bakara suresinden 285  ayetini €œ Biz Allah€™ü teö¢lö¢nın peygamberlerinden hiç birinin arasını ayırt etmeyiz (hepsine inanırız). Duyduk ve itö¢at ettik.” Ayetini tefsö®r ederken de; “Hazret-i Muhammed ile hazret-i öŽsö¢ arasında hiçbir farklılık, üstünlük yoktur.”diye açıkladı.
İslam dininde imanın esaslarından birisi Peygamberlere imandır. Her peygamber Allah katında yücedir. Ancak onlar içerisinde son peygamber olan Hz Muhammed vardır ki, kö¢inat onun yüzü suyu hürmetine yaratılmışŸtır.
Vaizin peygamberimiz Hz Muhammedi küçümser ve sıradanlaşŸtırır konuşŸmasını içine sindiremeyen peygamber sevdalısı Ulu Camii imamı Süleyman Çelebi gönlünün yangınına tercüman olması için kalemine sarılır.
Sevgisini şŸiire dönüşŸtüren mısraları yazmaya başŸlar. YüreğŸinde hissettiğŸi sevgiyi mısraların yüreğŸine bırakır. Sevgililer sevgilisinin €œ Seven sevdiğŸi ile beraberdir€  desturunu hatırlayıp şŸiirinin ismini Vesö®let-ün-Necö¢t (KurtuluşŸ sebebi) olarak belirler.
Süleyman Çelebinin yüreğŸinde ki bu sevda Ulu Camii kubbesi altında başŸlar, Bursa€™ya oradan da bütün peygamber sevdalılarının coğŸrafyasında bir aşŸk nişŸanesi olur.
Ne zaman Hz Muhammed (SAV) aşŸkını anlatmak için kelime arasa inananlar Süleyman Çelebinin mısralarına sarılır. Peygamberimiz için yazılan çok sayıda Mevlid olmasına rağŸmen Mevlid diyince akla Sülayman Çelebi gelir.
Ulu caminin duvarlarında tarihten günümüze yansıyan yanık sesli Mevlidhanların seslerine kulak verdiğŸimizde bizi uzaklar çağŸırır Sülayman Çelebi.
Sevdasını şŸiirle aktaran Süleyman Çelebi, sevgiliye kavuşŸur bir gün. Hizmet ettiğŸi ulu Camiinin bahçesine gömülür.
Sülayman Çelebi€™nin türbesini Cami avlusunda bulup kendisine bir teşŸekkür Fatihası okumak istedik. Oraya gidenlerde aynı şŸeyi düşŸüneceklerdir.
Ancak peygamberi seven bir Sevgili dostunu daha genişŸ mekanlara çıkartmak için 1952 yılında Bursalılar kabrini Çikirge semtine taşŸırlar.
Ulu camiden ayrılıp Çikirgeye doğŸru yola çıktık. Her yanı tarihle bezenmişŸ yol boyunca kulağŸımıza uzaktan gelen gelecek Mevlidi aradık.
Çikirge semtine vardığŸımızda bize tarif edilen yere vardık. Bulmak için sormak gerekti. Bir banka görevlisine sorduk Türbenin yerini. Gençti ama bilmiyordu, yoldan geçen bir ihtiyar teyzenin on metre ilerideki dediğŸi Süleyman Çelebinin türbesini.Dünyanın küçüldüğŸünü, bilginin bir tuşŸa €œtıklama€ kadar yaklaşŸtığŸı söylenen dünyada, hemen yanı başŸındaki değŸerden habersiz bir nesil yetişŸtirmenin burukluğŸu düşŸtü içimize.
Bu burukluğŸumu gizleyerek yeşŸil ağŸaçların altıda yatan peygamber sevdalısının türbesine çıkan merdiven boyu ilerledik. Her basamak bir mevlit mısrası gibi bizi türbeye yükseltti. YeşŸil ağŸaçların altında mermerden yapılmışŸ sade bir türbede karşŸıladı bizi Süleyman Çelebi.
gösterişŸsiz, yaşŸadığŸı gibi olgun ve sade bir türbe tercih etmişŸti türbe mimarı.
Ayaklarımızın altından kayan araç trafiğŸi, insan seline bakıp yollardan geçen nice yolcuların bir gün kaybolup gittiğŸini düşŸündük. Geride kalan hoşŸ bir sedadan başŸkası değŸildi.        ¼br> Mevlidine hayran olanlara, hayran olarak ayrıldık Çikirgeden, Bursa€™dan. Süleyman Çelebi€™nin Mevlit mısraları düşŸtü peşŸimize. Biz düşŸtük yeniden yollara.
İranlı Vaizin Peygamberimizi inciten sözlerine cevabı ile veda ediyoruz Çikirgeye. Hz İsa€™nın Allah katına yükselmesini bile değŸerlendirirken, ö–lmek yerine göğŸe yükseltilmesini ondan sonra gelecek Hz Muhammede ümmet olmasına bağŸlayan Süleyman Çelebi durumu;

€œ ö–lmeyüb öŽsö¢ göğŸe bulduğŸu yol
Ümmetinden olmak için idi ol.”

Mısraları ile özetler. Hz İsa, Hz Muhammed€™e (SAV) ümmet olabilmek için ölümden kaçarken, Sülayman Çelebi  Sevgisini anlatmak için kaleme sarılırken, biz mahcubiyetimizi sırtımıza sarıp ayrılıyoruz Sülayman Çelebin huzurundan.

MEVLİD HAKINDA

Mevlid(Vesiletün Necat), Hz. Muhammed€™in doğŸumunu ve hayatını konu edinen ve çeşŸitli törenlerde okunan besteli dini eserdir. Kelime anlamı, doğŸum zamanıdır. Mevlidin orijinal yazması günümüze ulaşŸmamışŸtır..

1409 yılında yaılmışŸtır. Mevlid; münö¢caat (Allahü teö¢lö¢ya yalvarma), velö¢det (Peygamberimizin doğŸumu), risö¢let (PeygamberliğŸin bildirilisi), mö®rö¢ç (Göklere çıkışŸı, Cennet’i ve Cehennem’i görmesi), rıhlet (Peygamberimizin vefö¢ti) ve duö¢ bölümlerinden ibö¢rettir.Vesiletün Necat’ı 1954’de Ahmet AteşŸ tarafından (TDK Yayınları) yayımlamışŸtır.

Vesiletü’n-Necö¢t’ın tamamı 732 beyitten meydana gelmişŸ olup “mesnevö®” tarzında yazılmışŸ bulunmaktadır. Büyük çaptaki hikö¢yeleri nazım yolu ile anlatmaya en müsait yol da budur. Mevlid’in ekserisi “Fö¢ilö¢tün fö¢ilö¢tün fö¢ilün” veznindedir. Bundan başŸka 42 beyitlik bir parça (Kaside-i Melö®ha), aynı vezinde olmakla beraber, “kaside” tarzında yazılmışŸ bulunmaktadır.

Müslüman Türklerin her zaman okuduğŸu, Hazreti Peygamber’in doğŸum günlerinde, bayramlarda, kandillerde, ölüm yıldönümlerinde, her vesileyle elden ve dilden düşŸmediğŸi, bu kadar çok bilindiğŸi ve tanındığŸı halde, Mevlid şŸairi Süleyman Çelebi hakkındaki bilgilerimiz noksan ve yetersizdir. ֖yle ki bir şŸaheser, kendi haşŸmeti içinde yaratıcısını gölgelemişŸ, onu unutturmuşŸtur.

MEVLİDİN ö–NSÜZÜ

“Rahmö¢n ve Rahö®m olan Allahü teö¢lö¢nin ismiyle baslarım. Muhammed aleyhisselö¢mı bütün yaratılmışŸların sebebi, en şŸereflisi ve en azö®zi yapan, makö¢m-i Mahmö»d ile şŸefö¢at hakkini vererek O’nu bütün Peygamberlerden üstün kılan, ismini O’nun ismiyle yan yana yazarak, hasetçi şŸeytanın burnunu sürtüp, O’nun sö¢nını yücelten Allahü teö¢lö¢ya hamd-ü-senö¢lar olsun. Muhammed aleyhisselö¢m, Allahü teö¢lö¢nin indinde çok makbö»ldür. Allahü teö¢lö¢nin melekleri O’nun yardımcılarıdır. AğŸaçlar, toprak ve taslar, O’nunla konuşŸtular. O’nu sevenler dünyö¢da ve ö¢hirette sevilip kurtulurlar. O’na düşŸman olanlar kovulup, Cehennem’e atılırlar. Bizi Muhammed aleyhisselö¢mın ümmeti yapmakla şŸereflendiren Allahü teö¢lö¢ya hamd ederim. şžerö®ki ve benzeri olmayan, mekö¢ndan münezzeh bulunan Allahü teö¢lö¢nin bir olduğŸuna şŸahö¢det ederim. O, herkesin kendisine muhtö¢ç olduğŸu, ibö¢det ettiğŸi ve yöneldiğŸi Allahü teö¢lö¢dir. O, şŸanı yüce, kullarını merhametle bağŸışŸlayandır. Güzel ahlö¢k ve cömertlik gibi pek çok meziyetleri ortaya çıkaran, vaat edilen kıyö¢met gününde, her tarafta şŸefö¢ati kabö»l edilir bir şŸefö¢atçi olan Muhammed aleyhisselö¢mın, Allahü teö¢lanin kulu, resö»lü ve habö®bi olduğŸuna şŸahö¢det ederim. Allahü teö¢lö¢, O’na seçilmişŸlerin en üstünleri olan temiz ö¢line ve Eshö¢b-i kirö¢mına sonsuz rahmet etsin.”

SÜLAYMAN ÇiLEBİ KİMDİR 1351-1422

Orhan Gazi döneminde Bursa€™da doğŸmuşŸtur. Sultan Osman’ın kayın babası şžeyh Edebalı€™ya dayandığŸı söylenir. Sultan Birinci Murö¢d HanIn vezö®rlerinden Ahmed Pasanin oglu, Seyh Mahmö»d Efendinin torunudur. Düzenli bir tahsil gördüğŸü ve devrinin bilgilerini, yetenekli bilginlerden, bu arada Emir Sultan Buharö®’den ders aldığŸı bilinmektedir

GençliğŸinde aldığŸı eğŸitim ve olgun tavırları ile iyi PadişŸah Yıldırım Beyazid€™in dikkatini çekmişŸ ve yapımı 1399€™da tamamlanan Ulu Cami€™ye imam olarak atanmışŸtır. Anlatılanlara göre Hz. Muhammed (sav) öbür peygamberlerden pek farkı olmadığŸını söyleyen bir vaize içerleyerek yüz yılardır zevkle okunan Mevlidi kaleme almışŸtır. ֖lüm tarihinin 1422 olduğŸu sanılıyor. Mezarı Bursa€™da Çikirge yolu üzerindedir.

MEVLİDEN

Mefhar – i Mevcudö¢t, Hazret-i Fahr-i Alem
Muhammed Mustafö¢ rö¢ Salevö¢t

Allö¢h adın zikredelim evvela
Vacib oldu cümle işŸte her kula

Allö¢h adın her kim ol evvel anö¢
Her işŸi ö¢san eder Allö¢h anö¢

Allö¢h adı olsa her işŸin önü
Hergiz ebter olmaya anın sonu

Bir kez Allö¢h dese şŸevkile lisan
Dökülür cümle günah misli hazan

İsm-i pö¢kin pö¢k olur zikreyleyen¼br> Her murada erişŸir Allö¢h diyen

AşŸk ile gel imdi Allö¢h diyelim
Dert ile göz yaşŸ ile ah edelim

€¦€¦€¦€¦

Amine hatun Muhammed annesi
Ol sadeften doğŸdu ol dür danesi

Çünki Abdullah’dan oldu hö¢mile
Vakt erişŸdi hefte vü eyyam ile

Hem Muhammed gelmesi oldu yakö®n
ö‡ok alametler belirdi gelmedin

Ol Rebiul evvel ayı nicesi
On ikinci gice isneyn gecesi

€¦€¦€¦.

Merhaba ey ö¢l-i sultan merhaba
Merhaba ey kan-i irfan merhaba

Merhaba ey sırr-ı fürkan merhaba
Merhaba ey derde dermö¢n merhaba

Merhaba ey bülbül-i bağŸ-ı Cemö¢l
Merhaba ey derde derman merhaba

Merhaba ey mah-ü hürşŸid-i Hüda
Merhaba ey Hakk’dan olmayan cüdö¢

€¦€¦

Gel beri ey aşŸk od’una yanıcı
Kendüyi maşŸuka aşŸık sanıcı

Dinle gel mir’acın ol şŸahın ayan
AşŸık isen aşŸk oduna durma yan

Bir düşŸenbih gecesi tahkik haber
Leyle-i kadr idi o gece meğŸer

Ol hümayun bahtı ol kadri yüce
Ümmühanın evine vardı gece

Anda iken nagehan ol yüzü ak
Cennete var dedi Cebrail Hak

€¦€¦€¦

Hem dahi Musa elindeki asa
Oldu anın hürmetine ejderha

ö–lmeyip İsa gök’e buldu yol
Ümmetinden olmak için idi ol

Gerçi kim bunlar dahi mürseldürür
Lö®k Ahmed ekmelü efdaldürür

Çün temenni kıldılar Haktan bular
Kim Muhammet ümmetinden olalar

Sünnetin tut ümmeti ol ümmeti
Ta nasip ola sanö¢ Hak rahmeti

 scelebi3.jpg

YOL NOTLARI

Mevlid (Vesilet ün Necat), Türk edebiyatında bu türdeki ilk eserdir.
Mevlid Kasidesi€™nin yazarı Süleyman Çelebi€™nin türbesi, Bursa€™da Çikirge Caddesi€™ne giden yol üzerinde sol taraftadır.
Türbe, 1952 yılında Bursa Valisi HaşŸim İşŸcan ve Bursa Eski Eserleri Sevenler DerneğŸi tarafından yaptırılmışŸtır.
Mezarın projesini İbrahim Sözen ve Nurettin ö–z adlı mimarlar hazırlamışŸtır.
Mezarın yapımı bitince Süleyman Çelebi€™nin Ulu Cami bahçesinde gömülü kemikleri türbeye getirilmişŸtir. Orijinal mezar taşŸı, Muradiye Külliyesinin bahçesindedir.
İstanbul Ayasofya Kütüphanesinde bulunan 1510 tarihli Mevlid en eski elyama nüshasıdır
 

NASIL GİDİLİR

Bursa€™ya havayolu, karayolu ile gidilebileceğŸi gibi, deniz feribotları ile İstanbul€™dan Yalova€™ya oradan da bir saatlik mesafede Bursa€™ya geÇelebilir. Mudanya€™dan Denizyolları İşŸletmesi€™nin İstanbul€™a karşŸılıklı vapur seferleri de vardır.(30 km) Demir yolu ile de gitmek mümkündür. şžehirlerarası otobüs terminali şŸehir merkezine 10 km dir. şžehir içi ulaşŸımda dolmuşŸ taksiler kullanılabilir. Bursa’da Çikirge yolu üzerinde ve Eski Kaplıca yanındadır.

About author

BUNLARDA İLGİNİ ÇEKEBİLİR

2 Comments

  1. ayşŸe özdemir 29 Mart 2007 at 10:33

    ellerinize yüreğŸinize sağŸlık.herşŸey için teşŸekkürler hocam kaybolan değŸerlerimizi süleyman çelebi gibi üstadımızı bize birkez daha hatırlattığŸınız için.birkez daha diyorum çünkü biz süleyman çelebiyi lise zamanında sadece bir dersde konu olarak işŸlemişŸtik.ama o dersde de bunlar yoktu :)nasıl gidilir bölümüne bitim hocam,o kadar güzel tarif etmişŸsiniz ki sanmıyorum giderken zorluk çekeceğŸimizi.tekrar teşŸekkürler.

  2. deniz boncuk 14 Nisan 2008 at 18:12

    gerçekten emek harcanmışŸ bu konu için yorumların az olması beni üzdü açıkçası….emeğŸi geçen herkese teşŸekkür ederim,bu güzel konuyu sitede yer ayırdıkları için….

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *