Barak Odaları

baglama23Asırlardan beri Barak odalarında Dede Korkut türküleri yankılanıyor. Türklerin Orta Asya’dan Anadolu’ya yerleşmesiyle Gaziantep’i mekan tutan Baraklı Türkmenler, dedelerinden kalan geleneğini odalarda sürdürüyor. Akşam bir araya gelen aşıklar, yanık türkülerle anlatıyor, Türklerin Orta Asya’dan göçünü. Odalar, Barak köylerinin meclisi. Aşıklar, yüzyıllardır bu odalarda dillendiriyor Dede Korkut türkülerini. Ağıt olarak ele alınan türkü, Türkmen beylerinden Kazan Han’ın hikayesini anlatıyor. Türkünün hikayesi anlatıldıktan sonra aşık bağlamasıyla başlıyor türkü söylemeye. Orta Asya’da çadırlarda seslendirilen türküler, yerleşik hayata geçişle odalara taşınmış. Ağır misafirler bu odalarda ağırlanır, önemli kararlar bu odalarda alınır.

Barak odaları, Gaziantep’in kültüründe önemli yer tutuyor. Bu odalarda, aralarında husumet bulunanlar barıştırılır, düğünlerde misafirler ağırlanır, köydeki gelişmeler buralarda konuşulur. Barak odaları, köyün meclisi olarak tanımlanıyor. Kan davalarından, kız alıp vermeye varıncaya kadar birçok konu buralarda karara bağlanıyor. Kaynaklar, Barak Türkmenlerinin Orta Asya’dan 11. yüzyılda İran’ın Horasan bölgesine, buradan da 16. yüzyılda Anadolu’ya yerleştiklerini aktarıyor. Barak adının birçok değişik kaynakta çeşitli anlamı bulunuyor. Barak adı, destanlar çağından beri bilinen, bazen bir Türk adı, bazen bir şahıs, bazen de bir yer veya kabile olarak anlatılıyor.

Bayındır köyünden Hüseyin Bayındırlı, Barak’ın, Orta Asya’da Türklerin kaldıkları bir bölgenin ismi olduğunu söylüyor. Bayındır köyünde odanın sahibi Hüseyin Bayındır. Türk tarihi meraklısı Bayındır, kendince araştırmalar yapan bir Baraklı. Bayındırlı, Orta Asya’daki kültürün hâlâ devam ettiğini söylüyor. Barak odalarının, evin dışında müstakil ev olduğunu anlatan Bayındırlı, Barak Ovası’nın hemen her köyünde bir odanın bulunduğunu belirtiyor. Bayındırlı, “Bu odaya kadın ve çocuklar giremez. Odada acı kahve mırra pişirilir ve gelen her misafire mırra ikram edilir. Yemekler yenir, çaylar içilir gece yarılarına kadar sohbetler edilir. Sohbetlerin önemli konularının başında tarihi konular yer alır. Bu kültür geçmişten günümüze kadar yaşandı, bizden sonrada devam edecek.” diye konuşuyor.

Odada her türlü kararın alındığını anlatan Bayındırlı, odada türkülerinde söylendiğini belirtiyor. Bayındırlı, odalardaki türkülerin gelişi güzel yazılan sözlerden olmadığına dikkat çekiyor. Bayındırlı, “Odamızda söylenen türküler rast gele değil. Her türkünün bir anlamı var. Türküler, gerçek hayattan esinlenerek söylenir. Hangi türkünün nerede, niçin söylendiği anlatılır. Ondan sonra aşığımız eline alır bağlamasını içini dökmeye başlar.” diyor.
Dede Korkut’un kaleme aldığı ağıtın, Türkmen beylerinden Kazan Han başından geçen olayları konu aldığını anlatıyor Bayındır. Aşık Gazi Bayındır’ın söylediği türkünün hikayesini kardeşi Hüseyin Bayındırlı anlatıyor. Anlatılanlara göre, Şükrü Melik isminde bir kafir, Kazan Han’ın otağına saldırır. Kazan Han’ın ava gitmesini fırsat bilen Şükrü Melik, Kazan Han’ın oğlunu, karısını ve anası rehin alır. Malını mülkünü talan eder. Kazan Han döndüğünde otağın talan olduğunu görür. Kazan Han, Şükrü Melik ile harp eder. Kazan Han’ın başından geçenleri Dede Korkut, 4 haneli türkü olarak yazar. Günümüze kadar gelen türküyü yine Bayındır köyünden Aşık Gazi Bayındırlı söylüyor. Bayındırlı, 40 seneden beri odalarda çalıp söylüyor. Bu sayede önemli çevreler edindiğini aktaran Gazi Bayındır, “Dost ahbap odada toplanır, onlara türkü söylerim. Sazımıza sohbetimize meftun oldukları için her yerden beni ararlar. Odada oturur çalar söyleriz, gücümüzün yettiği kadar misafirlerimizi ağırlarız. “ şeklinde konuşuyor.

Türkü merakının babasından geldiğini anlatıyor Baraklı Aşık, daha küçükken merak salmış saza ve söze. Türkü söylemeye daha ilkokul çağlarında başlamış Gazi Bayındırlı, zamanla merakının arttığını asker sonrası da, Battal Cemal ve Hacı Mahkul gibi ustalarla oturduğunu anlatıyor. Gazi Bayındır, hayatının sonuna kadar bağlama ile arkadaşlığının devam edeceğini sözlerine ekliyor.

About author

BUNLARDA İLGİNİ ÇEKEBİLİR

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *