Tokat Yazmaları

yazma1Anadolu insan el emeği, göz nurunu hayatına yansıtmayı bilmiştir. Onun yaşam biçimi zengin kültürel değerlerle doludur. Bu doluluk yüzyılları aşan bir geleneğin, çalışmanın ürünüdür. Bu ürünlerden biri de Tokat Yazmasıdır.
Orta Anadolu’nun uygarlık yönüyle zengin olan Tokat ilinde, yazmacılığın 600 yıllık bir geçmişi vardır.

Yazmacılığın yapıldığı Anadolu kentleri arasında ise Tokat’ın ayrı bir yeri vardır. Yazmacılık geçmişte türünün en güzel örneklerini Tokat’ta vermiştir. Evliya Çelebi Tokat yazmaları için “Beyaz pembe bezi Diyar-ı Lahor’da yapılmaz. Güya altın gibi mücelladır. Kalemkar basma yüzü, münakkaş perdeleri gayet memduh olur” der ve övgüyle söz eder. Türk El Sanatları içinde çit, yemeni, çevre, çember deyimleri ile tanıdığımız yazma yıllar boyunca kadınlarımızın baş örtüsü olmuştur. Türkülere ve manilere konu olan yazma, bir Almus türküsünde sarı rengi ile dikkat çekerken, bir maninin sözlerinde desen ve çiçekleri ile dile gelir.
Tokat’ın karakteristik motifleri, tüm özellikleri ile birlikte yazmalara yansıtılmış, doğadan alınan bitkisel motifler, meyve ve çiçek motifleri kalıp ustasınca başarılı bir kompozisyon içinde kumaş üzerine aktarılmıştır. Meyve çeşidi bol olan Tokat’ın, bu özelliği yazma desenlerine konu olmuş, elması, üzümü, kirazı ve çiçekleri motifler halinde yer alarak desenlere kaynaklık etmiştir. Desenler, ağaç kalıplara kalıp ustasınca bir nakış gibi işlenerek aktarılır. Kalıp oymacılığı sabır ve el becerisi ister. Herkes yazmacı olur ama kalıp ustası olamaz. En güzel kalıplar ise ıhlamur ağacından oyulur. Anadolu’da yazmacılığın merkezi konumunda olan Tokat’ta üretilen yazmalardaki renk uyumu gerçekten mükemmeldir. Tokat yazmalarında çoğunlukla kırmızının koyu tonları, bordo, patlıcan moru gibi koyu renkler hakimdir. Tokat yazmaları çok renklidir. Sağlam bir renk armonisi vardır. Tokat’ta bu gün çok değişik yazma deseni basılmaktadır. Tokat’a özgü desenlerin yanı sıra; değişik yörelere ait motiflerle de çalışılmaktadır.
Tokat’a özgü yazma desenleri şunlardır.
–          Tokat içi dolgusu
–          Tokat beşlisi
–          Tokat üzümlüsü
–          Tokat elmalısı
–          Tokat yarım elmalısı
–          Tokat kirazlısı
–          Tokat içi boş (kayseri kenar)
–          Purket (plaka)
–          Kaşık sapı
–          Kaynama yağmuru
–          Asma yaprağı
–          Ev işi yazma
–          Trabzon kenar

Yazmaların elle yapılışını, ağaç baskı çeşitlerini ve tokat yazması çeşitlerini Tokat merkezde bulunan Taşhanda görebilirisniz.

Tagged with:

About author

BUNLARDA İLGİNİ ÇEKEBİLİR

2 Comments

  1. saliha 18 Mayıs 2011 at 17:21

    yazmalar ve sofra bezleri çok güzel ancak fiatlarını bisek sipariş veririz

  2. alper öztürk 23 Temmuz 2011 at 15:30

    adım alper size kırıkkaleden yazıyorum ( sarı yazma ) ürünü kastamonu cide , tokat illerinde bilinen bir ürün başka ismi var mı bilmiyorum bandana mı int biraz baktım . toptanalımı ile ilgileniyorum nerden nasıl temin edeceğim bu konuda yönlendirebilirseniz sevinirim
    aybey40@mynet.com

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *